Bezuinigingen passend onderwijs niet van de baan

11 november, begroting OCW – "Ik ben mij bewust van de pijnlijke gevolgen, maar als wij op de oude voet doorgaan, wordt niemand gelukkiger". Onderwijsminister Van Bijsterveldt verdedigt tijdens de behandeling van haar begroting de bezuinigingen op het passend onderwijs. De oppositie wil dat zij die bezuinigingen schrapt, maar krijgt de coalitiepartijen niet mee.

"Meer dan 10% van de leerlingen heeft een indicatie voor speciale zorg en het einde van de groei is niet in zicht." Van Bijsterveldt is overtuigd van de noodzaak van ingrijpen en krijgt daarbij steun van de coalitiepartijen. Ferrier (CDA): "Het wordt hoog tijd dat er maatregelen worden genomen." Wel wil Ferrier dat de minister in het voorjaar van 2011 de Kamer inlicht over de gevolgen van de voorgenomen bezuinigingen.

Van Bijsterveldt wil de aandacht verschuiven van de vele goedbedoelde commissies in het passend onderwijs naar de leraar zelf. Die is volgens haar bij de hulp aan zorgkinderen te veel buiten beeld gebleven. Maar Çelik (PvdA) is bang dat de voorgenomen bezuinigingen leiden tot langere wachtlijsten en tot nog meer thuiszitters. De minister blijft echter bij haar voornemen: "We keren terug naar het niveau van 2005, toen Nederland van de OESO trots mocht zijn op de investeringen in kwetsbare kinderen."

Leraren
Slecht functionerende leraren bijscholen en als dat niet werkt: ontslag. Staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs) is het eens met deze stelling van VVD-woordvoerder Elias. Zijlstra blijft bij zijn voornemen om prestatiebeloning in het onderwijs in te voeren. "Het loont om iets extra's te doen." Maar Çelik, Klaver (GroenLinks) en Smits (SP) zijn bang dat deze maatregel de sfeer in de lerarenkamer niet ten goede komt. Daarom zetten zij hun handtekening onder een motie van Voordewind (ChristenUnie) om ervan af te zien.

Levenlang leren
Soms willen 30-plussers bijleren, bijvoorbeeld om aan de slag te kunnen gaan in de zorg. Moet de overheid hun opleiding betalen? Voor minister Van Bijsterveldt is dat geen zekerheid. Zij vindt dat hier een eerste verantwoordelijkheid ligt bij die mensen zelf of bij hun werkgevers. Toch heeft de minister begrip voor de nadelige gevolgen van de voorgenomen korting. Daarom gaat zij hierover in gesprek met collega-bewindslieden. De Kamer krijgt nog voor de kerst de resultaten van die gesprekken.

Vmbo-t
Volgens Çelik stellen havoscholen vaak onredelijk hoge eisen aan vmbo-t'ers die willen doorleren. Wat vindt minister Van Bijsterveldt van een toelatingsrecht met de mogelijkheid voor havoscholen om aan vmbo-t'ers aanvullende eisen te stellen? vraagt Van der Ham. Daar voelt Van Bijsterveldt  weinig voor. Zij vindt dat de havoscholen zelf moeten kunnen beslissen over hun aannamebeleid. Het zijn de professionals van de school die de leerhouding van de desbetreffende leerling moeten beoordelen, aldus de minister.

Out of the box
Het wordt tijd om out of the box te gaan denken, betoogt Van Bijsterveldt. Zij wil heilige huisjes bespreekbaar maken. Moet altijd alles kunnen op school? Zijn buitenlandse studiereizen altijd nodig? En: ouders moeten niet aan hun kinderen vragen of zij een leuke dag hebben gehad op school, maar of ze iets hebben geleerd. "Out of the box"? Elias ziet liever een Nederlandse term: buiten de gebaande paden!

De eerste termijn van het debat over de onderwijsbegroting vond plaats op 10 november. Op 16 november stemt de Kamer over de moties die bij dit debat zijn ingediend.

Deze Week    week 44

Hartelijk welkom bij de eerste aflevering van Deze Week.
In overleg met LVC3 & LVC4 hebben we met elkaar besloten te trachten de medewerkers, directies, besturen, ouders en alle andere betrokkenen bij onze scholen en dan met name onze scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs via deze rubriek zo goed mogelijk op de hoogte te houden van de laatste ontwikkelingen rond Passend Onderwijs.
Want er gebeurt veel deze tijd. Zo hebben jullie wellicht kennis kunnen nemen van het regeerakkoord en dan met name de passages die gaan over de voorgenomen bezuinigingen. Daarin wordt aangegeven dat er 300 miljoen euro bezuinigd gaat worden op Passend Onderwijs. 300 miljoen: dat is een heleboel geld, zeker wanneer je weet dat het totaalbudget voor Passend Onderwijs ongeveer 2,2 miljard bedraagt. Nu is Passend Onderwijs toch al niet zo’n proces waar je iedereen direct enthousiast voor op de banken krijgt. Met name de traagheid van het proces en de voortdurende aanpassingen en veranderingen geven ruimte voor veel scepsis bij het onderwijs, of dat nu regulier of speciaal onderwijs is.
Nu dus weer een extra voorgestelde bezuiniging van 300 miljoen, bovenop de al eerder aangekondigde kortingen, bijvoorbeeld op de ambulante begeleiding. Dat betekent dat bij velen scepsis ook om begint te slaan in ongerustheid en hoewel ik van nature erg optimistisch ben, deel ik die ongerustheid. En dat komt voornamelijk door de eerste gedachten die er bij het ministerie leven over de wijze waarop die 300 miljoen dan binnengehaald moet worden: bij het speciaal onderwijs dus. Natuurlijk, niets staat nog vast en het zijn nog maar gedachten, maar ik word erg ongerust als tussen neus en lippen door zaken als vergroting van de groepsgrootte, het millimeteren van de ambulante begeleiding, het laten verdwijnen van examengerichte vso-leerlingen naar het reguliere onderwijs en van de onderwijszorggroepen naar de Kinderdagcentra of andere AWBZ-instellingen genoemd worden. Dan is er ook nog wel een aantal restpostjes als het opheffen van Herstart en Op de Rails, het stoppen van de expertisebekostiging en de cumi-regeling waar de laatste miljoenen vandaan gehaald kunnen worden en klaar is Marja.
Maar wat doet de PO-Raad, waar de scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs immers hun belangenbehartiging hebben ondergebracht, daar nu aan? Veel. Voor sommigen altijd te weinig, maar ik kan echt vanuit de grond van mijn hart zeggen veel. Dat is niet altijd even zichtbaar (en daar moeten we wellicht met z’n allen wat meer aan doen), maar de afgelopen periode is de Stuurgroep Passend Onderwijs, bestaande uit de bestuurlijke vertegenwoordigers van de PO-Raad, VO-Raad, MBO-Raad en de AOC-Raad vrijwel dagelijks in overleg om te trachten dit proces tot een goed einde te brengen. Ik noem daar de voorlopige resultaten van: 

• alle onderwijssectoren (dus VO, MBO, AOC en uiteraard het PO) onderschrijven het standpunt dat deze nieuwe bezuiniging van 300 miljoen volstrekt onaanvaardbaar is. Dat lijkt weinig voor te stellen, maar dat is het zeker niet: in plaats van dit probleem louter en alleen als een probleem van het speciaal onderwijs te laten zijn, verklaart het totale onderwijsveld zich solidair. Natuurlijk, óók omdat zij heel goed snappen dat de gevolgen van deze bezuiniging het reguliere onderwijs ook fors zullen raken (toename zorgleerlingen, geen ondersteuning vanuit het speciaal onderwijs meer), maar het gaat hen ook om het gegeven dat deze rekening niet alleen bij de meest kwetsbare leerlingen terecht mag komen.
• er is een manifestatie voorbereid, die op dinsdag 9 november a.s. (de eerste dag van de begrotingsbesprekingen in de Tweede Kamer) in Nieuwspoort (Den Haag) zal worden gehouden en waar namens de ouderorganisaties, vakorganisaties en de sectorraden onderwijs een door alle partijen ondertekende petitie aan de Kamer zal worden aangeboden. Voor meer details en de tekst van de petitie kijk op onze website www.poraad.nl
• in dat kader is er tevens afgesproken om alle overleggen over Passend Onderwijs, of het nu inhoudelijke werkgroepen of gesprekken met het ministerie betreft, voorlopig op te schorten.
• we willen zo snel mogelijk met de minister rond de tafel om ook haar het urgente probleem te schetsen.

Houdt onze website in de gaten voor de agenda van de Tweede Kamer of kijk zelf op www.tweedekamer.nl.

Tot de volgende week.

Wim Ludeke vertegenwoordigt sinds 1 oktober het (voortgezet) speciaal onderwijs binnen de PO-Raad. Iedere week houdt hij u op de hoogte van de ontwikkelingen rond Passend Onderwijs